Skip to content

Kayıp Memleketi Aramak:
Geçmişte ve Günümüzde Bozburun

Proje Ekibi ve Danışmanları

Dr. Feryal TANSUĞ

Bahçeşehir Üniversitesi

Dr. Asil YAMAN

Arkeolog, Penn Müzesi

Dağınık halde bulunan antik Yunan tapınaklarının, Bizans manastırları ve kiliselerinin kalıntıları Bozburun Yarımadası’nı kaplar. Bunları ziyaret ederken bu mekânları kimlerin kullandığını ve bunlarda kimlerin dinî törenler ve kutlamalar yaptığını düşünür insan. Türkiye ve Yunanistan arasında yapılan zorunlu nüfus mübadelesi (1923) akla gelince bölgenin yerli Rum Ortodoks Hristiyanlarının yokluğunun nedeni anlaşılır. Phoenix Arkeoloji Projesi, antik Yunan ve Bizans dönemi yapılarını ortaya çıkarırken, buna bağlı olarak bölgede yapılacak sözlü tarih çalışması Yarımada’nın bilinmeyen Rumlarına ses vermeyi amaçlamaktadır. Bu bölgede günümüzde çoğunlukla Türkler yaşarken son yıllarda birkaç yüz Avrupalı da sakinler arasına katılmıştır.

Sözlü tarih mülakatları, esasen Taşlıca (Fenaket) ve Söğüt (Karamaka) köylerindeki Türklerle ve bölgenin mübadele sonrasında Simi, Rodos ve Atina’ya yerleştirilen Rum ailelerinin çocuklarıyla yapılacaktır. Görüşmeler; insanların birbirleri hakkındaki anlatılarını, Türk sakinlerin geçmişteki sosyo-kültürel ve ekonomik yapıyı nasıl anladıklarını ve aktardıklarını ve mübadele öncesindeki dönemde Türk ve Rum cemaatin müşterek hayatı hakkındaki görüşlerini öğrenmeyi hedeflemektedir. Bundan başka, bölgenin Osmanlı’nın son dönemindeki, diğer bir deyişle Cumhuriyet’e geçiş dönemindeki sosyo-kültürel yaşam ve politik durumu Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde yapılacak çalışmada incelenecektir. Arşiv ve sözlü tarih çalışmasından elde edilen bilgiler; tarih, sosyoloji ve antropolojinin analiz yöntemleriyle disiplinler arası yöntemle değerlendirilecektir.

Ege’nin iki yakasında ikamet eden Türkler ve Yunanların ortak jeopolitik ve ekonomik çıkarları olduğu açıktır. Bu proje, iki halkın geçmişteki müşterek hayatını hatırlatarak şimdiki karşılıklı olumsuz zıtlık algısının olumluya dönüşmesine katkıda bulunacaktır. Sözlü tarih mülakatlarının disiplinler arası bir şekilde değerlendirilmesi resmî tarihler tarafından üretilen basmakalıp düşüncelerin yeniden yapılandırılması için bir pencere açacaktır. Projenin hayata geçirilmesiyle Türkler ve Yunanlar arasında yeni iletişim kanallarının açılması, karşıt milletler algısını yaratan yerleşmiş geleneksel düşüncelerin eleştirilerek en nihayetinde azalmasına katkıda bulunulabileceği ümit edilmektedir.  Böylece, Ege’nin iki yakası arasında barış kültürü doğmasına yardımcı olunacaktır.

Feryal Tansuğ Ortadaoğu Teknik Üniversitesi’nde sosyoloji okudu. Bilkent Üniversitesi’nde Osmanlı Tarihi alanında yüksek lisans; Doktorasını Kanada’da Toronto Üniversitesi’nde Yakın ve Ortadoğu Çalışmaları Bölümünde Osmanlı Tarihi alanında yaptı. İzmir/Smyrna, 1826-1864: Geç Dönem Osmanlı Şehrinde Rum-Türk İlişkileri [İzmir/Smyrna, 1826-1864: Greek-Turkish Relations in a Late Ottoman City] (Peterlang, 2018) ve Osmanlı’nın Son Dönemi’nde Adalı Rumlar (Pan, 2018) kitaplarının yazarıdır. Feryal Tansuğ, İstanbul’a Uzaktan Bakmak [Istanbul From A Distance] (Swedish Research Institute, 2011) kitabının editörlerinden birisi ve İmroz Rumları, Gökçeada Üzerine (Heyamola, 2012) isimli kitabın derleyen yazarıdır. Osmanlı İmparatorluğu’nun on dokuzuncu yüzyılda geçirdiği dönüşüm süreci, çok dinli ve çok etnik yapılı Osmanlı toplumunda cemaatler arası ilişkiler ve etkileşim, Akdeniz ve Ege Adaları konuları çalışma ve ilgi alanları arasındadır. Bu konularla ilgili olarak uluslararası bilimsel dergilerde çeşitli makaleleri mevcuttur. Feryal Tansuğ, İstanbul’da Bahçeşehir Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nde tarih dersleri vermektedir.

Dr. Asil YAMAN, Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Penn Üniversitesi Müzesi’nde Danışman öğretim üyesi olarak 2016 yılından bu yana görev yapmaktadır. 2003 yılından itibaren Batı Anadolu’da birçok arkeolojik kazı ve araştırmada görev alan Yaman’ın, araştırma konuları içerisinde Karia ve Lykia bölgelerinde Geç Roma Dönemi seramik araştırmaları, yeme-içme kültürü ile Levant ve Anadolu arasında, Geç antik çağ boyunca varolan ticari ilişkileri bulunmaktadır.

Dr. Yaman, Post Doktora çalışmaları kapsamında günümüzde Bozburun Yarımadası olarak bilinen Karia Khersonesosu arkeolojisi üzerine yoğunlaşmış olup, 2021 yılından itibaren T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün resmi izinleriyle, Phoenix Arkeolojik Araştırma Projesi (PAP)’ni yürütmektedir. 2018 yılında Amerikan İlmi Araştırmaları Merkezi (ARIT) ve Koç Üniversitesi Capp araştırma burslarını kazanan araştırmacının repertuarında lisans ve lisansüstü düzeyde ‘Anadolu Arkeolojisi’, ‘Arkeolojik ve Tarihsel Perkspektifte Doğu-Batı Mücadeleleri’ ve ‘Geç Antik Çağda Küçük Asya’ dersleri bulunmaktadır.